Thu thập, phân loại và biểu diễn dữ liệu
Dữ liệu dạng số chia làm hai loại, và mỗi mục đích trình bày hợp với một loại biểu đồ riêng.
Kiến thức
Dữ liệu định lượng rời rạc chỉ nhận các giá trị đếm được: số học sinh, số bàn thắng.
Dữ liệu định lượng liên tục nhận mọi giá trị trong một khoảng, thường có được qua đo đạc: chiều cao, thời gian, nhiệt độ.
Mẫu thu thập phải đại diện: hỏi ý kiến cả trường thì không chỉ hỏi một lớp hay một nhóm.
Chọn biểu đồ: cột (cột kép) để so sánh các nhóm; đoạn thẳng để xem thay đổi theo thời gian; hình quạt tròn để xem mỗi phần chiếm bao nhiêu phần trăm tổng thể.
Ví dụ giải mẫu
Ví dụ 1: Phân loại: (1) số tin nhắn mỗi bạn gửi trong ngày; (2) thời gian mỗi bạn ngủ đêm qua.
- (1) đếm được từng tin nhắn nên là dữ liệu rời rạc.
- (2) thời gian đo được, có thể là 7,5 giờ hay 7,75 giờ, nên là dữ liệu liên tục.
Đáp số: (1) rời rạc; (2) liên tục
Ví dụ 2: Muốn biết ý kiến học sinh cả trường về giờ vào học, bạn Lan chỉ hỏi 30 bạn trong đội bóng đá. Kết quả có đại diện cho cả trường không?
- Đội bóng chỉ là một nhóm nhỏ, có thói quen sinh hoạt giống nhau.
- Mẫu không có đủ các khối, các lớp của trường.
Đáp số: Không đại diện cho cả trường
Lỗi hay gặp
- Chọn biểu đồ không hợp dữ liệu. Phần trăm của một tổng dùng quạt tròn, thay đổi theo thời gian dùng đoạn thẳng, so sánh nhóm dùng cột.
- Nhầm rời rạc với liên tục. Đếm được từng đơn vị là dữ liệu rời rạc; đo được và nhận mọi giá trị trong một khoảng là liên tục.
Lưu ý khi làm bài
- Tổng các phần của một biểu đồ hình quạt tròn phải bằng đúng 100%.
Ghi nhớ trước khi luyện
- Dữ liệu định lượng chia hai loại: RỜI RẠC (đếm được: số học sinh) và LIÊN TỤC (đo được: cân nặng).
- Chọn biểu đồ theo mục đích: phần trăm của một tổng dùng quạt tròn, diễn biến theo thời gian dùng đoạn thẳng, so sánh nhóm dùng cột.