← Bài giảng
Đại lượng tỉ lệ thuận
Mua càng nhiều thì trả càng nhiều, theo đúng tỉ lệ — đó là quan hệ tỉ lệ thuận, gặp khắp nơi trong đời sống.
Kiến thức
Đại lượng y tỉ lệ thuận với đại lượng x theo hệ số tỉ lệ k (k khác 0) nếu y = k . x.
Nếu y tỉ lệ thuận với x theo hệ số k thì x tỉ lệ thuận với y theo hệ số 1/k.
Với hai đại lượng tỉ lệ thuận, THƯƠNG hai giá trị tương ứng luôn không đổi: y : x = k.
Nhận biết: x tăng (giảm) bao nhiêu lần thì y cũng tăng (giảm) đúng bấy nhiêu lần.
Ví dụ giải mẫu
Ví dụ 1: y tỉ lệ thuận với x, khi x = 4 thì y = 12. Tìm hệ số tỉ lệ và tính y khi x = 7.
- Hệ số tỉ lệ k = y : x = 12 : 4 = 3.
- Công thức: y = 3x.
- Khi x = 7: y = 3 . 7 = 21.
Đáp số: k = 3; y = 21
Ví dụ 2: 5 kg gạo giá 90 nghìn đồng. Hỏi 8 kg gạo cùng loại giá bao nhiêu?
- Số tiền tỉ lệ thuận với khối lượng gạo.
- Giá 1 kg: 90 : 5 = 18 nghìn đồng.
- Giá 8 kg: 18 . 8 = 144 nghìn đồng.
Đáp số: 144 nghìn đồng
Lỗi hay gặp
- Hệ số tỉ lệ tính ngược. Tỉ lệ thuận thì hệ số k = y : x, đừng lấy x : y.
- Tỉ lệ nghịch dùng công thức tỉ lệ thuận. Tỉ lệ nghịch thì tích x × y không đổi, chứ không phải thương y : x.
Lưu ý khi làm bài
- Coi mọi quan hệ "cùng tăng" là tỉ lệ thuận — phải tăng CÙNG SỐ LẦN mới đúng.
Ghi nhớ trước khi luyện
- y tỉ lệ thuận với x nghĩa là y = k · x, với k là hệ số tỉ lệ.
- Hệ số tỉ lệ của y đối với x là k = y : x.
- Đại lượng này tăng thì đại lượng kia tăng theo cùng số lần.