← Bài giảng
Tỉ lệ bản đồ và ứng dụng
Bản đồ vẽ thu nhỏ mọi độ dài theo cùng một tỉ lệ. Biết tỉ lệ là tính được khoảng cách thật từ vài xăng-ti-mét trên giấy.
Kiến thức
Tỉ lệ bản đồ 1 : 1 000 cho biết 1 cm trên bản đồ ứng với 1 000 cm ngoài thực tế.
Độ dài thật = độ dài trên bản đồ × mẫu số của tỉ lệ.
Độ dài trên bản đồ = độ dài thật : mẫu số của tỉ lệ (hai độ dài cùng đơn vị).
Ví dụ giải mẫu
Ví dụ 1: Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 500 000, quãng đường từ A đến B dài 4 cm. Quãng đường thật dài bao nhiêu ki-lô-mét?
- Độ dài thật: 4 × 500 000 = 2 000 000 cm.
- 2 000 000 cm = 20 km.
Đáp số: 20 km
Ví dụ 2: Một căn phòng dài 5 m. Trên bản vẽ tỉ lệ 1 : 100, chiều dài căn phòng là bao nhiêu xăng-ti-mét?
- Đổi 5 m = 500 cm.
- Độ dài trên bản vẽ: 500 : 100 = 5 cm.
Đáp số: 5 cm
Lỗi hay gặp
- Tính theo tỉ lệ mà quên đổi đơn vị. Nhân với mẫu số tỉ lệ ra độ dài thật theo xăng-ti-mét; đề hỏi mét hay ki-lô-mét thì phải đổi tiếp.
- Nhân thay vì chia. Bước rút về một đơn vị là phép CHIA, em nhân mất rồi.
Lưu ý khi làm bài
- Nhớ các mốc đổi: 1 m = 100 cm; 1 km = 100 000 cm.
Ghi nhớ trước khi luyện
- Tỉ lệ 1 : 1 000 nghĩa là 1 cm trên bản đồ ứng với 1 000 cm ngoài thực tế.
- Độ dài thật = độ dài trên bản đồ × mẫu số tỉ lệ; độ dài trên bản đồ = độ dài thật : mẫu số tỉ lệ.
- Hai độ dài phải cùng đơn vị trước khi nhân hoặc chia.