← Bài giảng
Tìm hai số khi biết tổng (hoặc hiệu) và tỉ số
Vẽ sơ đồ đoạn thẳng, chia thành các phần bằng nhau — bài toán tổng tỉ, hiệu tỉ trở thành vài phép chia, phép nhân đơn giản.
Kiến thức
Bước 1: vẽ sơ đồ theo tỉ số (tỉ số 2/3 thì số bé 2 phần, số lớn 3 phần).
Bài tổng – tỉ: tìm TỔNG số phần bằng nhau, lấy tổng chia cho tổng số phần để được giá trị một phần.
Bài hiệu – tỉ: tìm HIỆU số phần bằng nhau, lấy hiệu chia cho hiệu số phần để được giá trị một phần.
Nhân giá trị một phần với số phần của từng số.
Ví dụ giải mẫu
Ví dụ 1: Tổng hai số là 45, số bé bằng 2/3 số lớn. Tìm hai số.
- Tổng số phần: 2 + 3 = 5.
- Một phần: 45 : 5 = 9.
- Số bé: 9 × 2 = 18; số lớn: 9 × 3 = 27.
Đáp số: 18 và 27
Ví dụ 2: Hiệu hai số là 12, số bé bằng 3/5 số lớn. Tìm hai số.
- Hiệu số phần: 5 - 3 = 2.
- Một phần: 12 : 2 = 6.
- Số bé: 6 × 3 = 18; số lớn: 6 × 5 = 30.
Đáp số: 18 và 30
Lỗi hay gặp
- Lẫn số lớn với số bé. Đọc kỹ đề hỏi số nào: phần ít hơn ứng với số phần nhỏ hơn trên sơ đồ.
- Bài hiệu – tỉ lại chia cho tổng số phần. Đề cho HIỆU thì chia cho HIỆU số phần; đề cho tổng mới chia cho tổng số phần.
- Chia nhầm số phần. Phải lấy tổng chia cho TỔNG SỐ PHẦN rồi mới nhân lên từng phần.
Lưu ý khi làm bài
- Thử lại bằng cả hai điều kiện: 18 + 27 = 45 và 18 : 27 = 2/3.
Ghi nhớ trước khi luyện
- Vẽ sơ đồ đoạn thẳng: tỉ số cho biết mỗi số gồm mấy phần bằng nhau.
- Đề cho TỔNG thì chia cho TỔNG số phần; đề cho HIỆU thì chia cho HIỆU số phần.
- Ra giá trị một phần rồi nhân lên số phần của từng số.