Sổ tay luật
Mỗi quy luật em đã tự làm được là một trang trong sổ. Mở một trang ra để xem lời tả và hình ví dụ; luật nào em chưa gặp thì để mờ ở đó, chờ em.
Đang mở sổ tay…
Gọi tên được quy luật thì để làm gì?
Bấm đúng bốn mươi câu mà chưa lần nào nói ra được “à, bài này là bài đủ mặt ba thứ” thì cái em học được dính chặt vào đúng dạng bài ấy. Gọi được tên thì lần sau gặp một bài trông khác hẳn, em vẫn nhận ra mình đã biết cách làm.
Đây là kết luận có cơ sở thật: bản tổng hợp của Klauer và Phye năm 2008 gom 74 thí nghiệm trên khoảng 3.600 trẻ, và chỗ thấy được hiệu quả là những chương trình dạy tường minh từng kiểu suy luận — tức có gọi tên, có nói ra thành lời. Cuốn sổ này là chỗ cái tên ấy đọng lại.
Mở một trang ra rồi nói lại luật ấy bằng lời của em cho người ngồi cạnh nghe thử. Không có ô nào để gõ vào, không ai chấm — nhưng nói ra thành lời mới là bước làm cho cái tên dính lại.
Sổ không khoá trang nào. Luật em chưa gặp vẫn nằm đó, chỉ mờ đi; xem trước cũng được, nó là sách tra chứ không phải đề bài. Và trang đã sáng thì sáng mãi — không có cách nào mất một trang đã ghi.
Ba con số ở trên là số đếm việc: bao nhiêu luật đã gọi tên được, bao nhiêu luật đã gặp, bao nhiêu buổi đã luyện. Cố ý không có một con số tổng nào, không phần trăm, không xếp thứ tự — vì con số tổng nào rồi cũng bị đem đi so, mà môn này không đo cái gì để mà so cả.
Một trang được tính là đã gọi tên được khi em tự làm đúng ít nhất một bài dùng luật ấy mà không mở gợi ý. Đó là quy ước của chúng tôi, viết ra đây để anh/chị đọc được nó nghĩa là gì — không phải một chuẩn nào cả.