Phân thức đại số
Phân số có tử và mẫu là số; phân thức có tử và mẫu là đa thức. Phần lớn quy tắc của phân số dùng lại được, chỉ thêm một điều phải canh: mẫu khác 0.
Kiến thức
Phân thức đại số là biểu thức dạng A/B, trong đó A, B là hai đa thức và B khác đa thức 0. A là tử thức, B là mẫu thức.
Điều kiện xác định của phân thức là điều kiện của biến để mẫu thức khác 0.
Hai phân thức A/B và C/D bằng nhau nếu A . D = B . C.
Tính chất cơ bản: nhân hoặc chia cả tử và mẫu với cùng một đa thức khác 0 thì được phân thức bằng phân thức đã cho.
Rút gọn phân thức: phân tích tử và mẫu thành nhân tử, rồi chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung.
Ví dụ giải mẫu
Ví dụ 1: Tìm điều kiện xác định của phân thức (x + 1)/(2x - 6).
- Phân thức xác định khi mẫu khác 0: 2x - 6 ≠ 0.
- Tức là 2x ≠ 6, x ≠ 3.
Đáp số: x ≠ 3
Ví dụ 2: Rút gọn phân thức (x² - 9)/(x² + 3x).
- Tử: x² - 9 = (x - 3)(x + 3).
- Mẫu: x² + 3x = x(x + 3).
- Chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung x + 3.
Đáp số: (x - 3)/x
Lỗi hay gặp
- Chuyển vế quên đổi dấu. Chuyển một số hạng sang vế kia thì phải đổi dấu số hạng đó.
- Quên lấy căn của số hạng. Trong A² - B², B là CĂN của số đã cho: 25 thì B là 5, không phải 25.
- Rút gọn bằng cách gạch hạng tử. Chỉ rút gọn được NHÂN TỬ chung, không gạch được từng hạng tử của một tổng.
- Rút gọn phân thức sai dấu. Rút gọn xong thì nhân thử lại với mẫu, phải ra đúng tử ban đầu.
Lưu ý khi làm bài
- Rút gọn xong vẫn giữ điều kiện của phân thức BAN ĐẦU: ở ví dụ 2, x ≠ 0 và x ≠ -3, dù mẫu mới chỉ còn x.
Ghi nhớ trước khi luyện
- Phân thức xác định khi MẪU THỨC khác 0.
- Muốn rút gọn thì phân tích tử và mẫu thành nhân tử trước.
- Chỉ rút gọn được NHÂN TỬ chung, không gạch từng hạng tử của một tổng.